သုံးနိုင်ငံ ချိတ်ဆက်မယ့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီး စီမံကိန်းကို အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင်ဖို့ မြန်မာ အိန္ဒိယ သဘောတူ

The Nation – အထူးဆောင်းပါး

ဇွန် ၂ – ၂၀၂၆

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရင်ဒြာ မိုဒီနဲ့ မြန်မာသမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်တို့ဟာ နယ်စပ် ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်ရေး မြှင့်တင်ဖို့ အတွက် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံချိတ်ဆက်မယ့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီး တည်ဆောက်ရေးကို အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင် သွားဖို့ သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်။

အိန္ဒိယနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကာလရှည်ကြာ ကြန့်ကြာနေခဲ့တဲ့ အဲဒီလမ်းမကြီး တည်ဆောက်ရေးကို အရှိန်မြှင့်တင်ခြင်းအားဖြင့် နှစ်နိုင်ငံ အစီအစဉ် တွေကို ရှေ့တန်းတင် ဆောင်ရွက်လာကြတာပါ။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရန်ဒရာ မိုဒီဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလကမှာ သမ္မတ ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် နယူးဒေလီဆီ တရားဝင် ပြည်ပ ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့တဲ့ မင်းအောင်လှိုင်ကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေး အတွင်းဝန် Vikram Misri က ကီလိုမီတာ ၁၄၀၀ ရှည်လျားတဲ့ အဝေးပြေးလမ်းမကြီး စင်္ကြံကို အမြန်ဆုံး ပြီးစီးအောင် လုပ်ဆောင်ဖို့ နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူခဲ့ကြကြောင်း တနင်္လာနေ့မှာ အတည်ပြု ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီစီမံကိန်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ကတော့ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဘက်က မဏိပူရ် ပြည်နယ်ကို မြန်မာနိုင်ငံက တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်ပေးဖို့ ဖြစ်ပြီး၊ အရှေ့တောင် အာရှဆီ ဦးတည်မယ့် ကုန်သွယ်ရေး အတွက် အဓိက သွေးကြော လမ်းမကြီး တခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်မှာပါ။

ပထဝီနိုင်ငံရေး ဒီ စင်္ကြံလမ်းဟာ မြန်မာပြည်တွင်းက နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ လုံခြုံရေး ပြဿနာတွေကြောင့် ရေရှည် ကြန့်ကြာမှုတွေ ကြုံခဲ့ရပေမဲ့၊ အခုအခါ မှာတော့ နယူးဒေလီနဲ့ နေပြည်တော် တို့ဟာ ဒီအတားအဆီးတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ သံတမန်ရေးရာ ဖိအားတွေကို ပြန်လည်မြှင့်တင်လာကြပါတယ်။

ဒီအဝေးပြေးလမ်းမကြီး အပြင် ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးဟာ ဒေသတွင်း ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်တွေကို ခိုင်မာစေဖို့အတွက် ကုလားတန် ဘက်စုံသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းကိုလည်း အမြန်ဆုံး ပြီးစီးအောင် တွန်းအားပေးခဲ့ကြပါသေးတယ်။

–

#သံတမန်ရေး ပြန်လည်အသက်ဝင်လာခြင်း

—————-

မေ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၃၀ ရက်ကနေ ဇွန် ၃ ရက်နေ့အထိ ငါးရက်ကြာမယ့် ဒီနိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်ဟာ မင်းအောင်လှိုင်အတွက် သမ္မတအဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် သွားရောက်တဲ့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြင်းထန်တဲ့ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖယ်ကြဉ်မှုနဲ့ အနောက်အုပ်စုရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ မြန်မာခေါင်းဆောင်ပိုင်း အတွက် အလွန်ဗျူဟာမြောက်တဲ့ ခြေလှမ်းတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ မှာ တပ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့ စစ်တပ်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး အာဏာရယူခဲ့တာပါ။

၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာနဲ့ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ လ အတွင်းမှာတော့ (အတိုက်အခံတွေက အကြီးအကျယ် သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြပြီး) ပြည်တွင်းပဋိပက္ခတွေကြောင့် ကန့်သတ်ချက်တွေရှိနေတဲ့ ကြားက အငြင်းပွားဖွယ် ရွေးကောက်ပွဲ ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်တပ်လိုလားတဲ့ လွှတ်တော်ကနေ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလမှာ သမ္မတအဖြစ် တရားဝင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာအစိုးရ အတွက်တော့ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံဆီကနေ အခုလို တရားဝင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဧည့်ခံကြိုဆိုမှုကို ရရှိတာဟာ ကြီးမားတဲ့ သံတမန်ရေးရာ အောင်မြင်မှုတခုလို့ ရှုမြင်ကြပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီးဟောင်း Rajiv Bhatia က ဒီခရီးစဉ် ဟာ နေပြည်တော်အစိုးရ အတွက် နိုင်ငံတကာရဲ့ လေးစားမှုကို ရရှိစေမယ့် အရေးကြီးတဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုတခု ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အိန္ဒိယဘက်က ကြည့်ရင်တော့ အခုလို လက်ခံကြိုဆိုတာဟာ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေရဲ့ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး ပုံသဏ္ဌာန်ထက် ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်ရေး၊ အမျိုးသား လုံခြုံရေးနဲ့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်ရေးကို ပိုပြီး ဦးစားပေးတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရေရှည်နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒကို ပေါ်လွင်စေတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အိန္ဒိယနဲ့ တိုက်ရိုက် ကုန်းတွင်း နယ်နိမိတ် ကီလိုမီတာ ၁၆၄၃ ထိစပ်နေတဲ့ တခုတည်းသော အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်တာ ကြောင့် ဒေလီရဲ့ ဒေသတွင်းဗျူဟာမှာ အလွန် အချက်အချာကျတဲ့ နေရာမှာ ရှိနေပါတယ်။

–

#ပေကျင်းကို ထိန်းညှိခြင်းနှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေး အခြေအနေ

———————————

အိန္ဒိယက လက်တွေ့ကျကျ ပြန်လည်ထိတွေ့ ဆက်ဆံလာရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းတခု ကတော့ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ အာဏာချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်းလဲလာလို့ပါပဲ၊ တဘက်မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံ အနေနဲ့ အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ် အကြား ဗျူဟာမြောက် မှီခိုနေရမှုတွေကို မျှခြေညှိဖို့ သတိထား ကြိုးပမ်းတာလည်း ဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုပါတယ်။

တရုတ်ဟာ ၂၀၁၇ ကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ စီးပွားရေး အရ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင် လာခဲ့ပြီး မလက္ကာ ရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းနိုင်မယ့် ဘင်္ဂလား ပင်လယ်အော်ဆီ တိုက်ရိုက်ဦးတည်တဲ့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကို ရယူထားနိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မြန်မာပြည်တွင်းက ပဋိပက္ခတွေဟာ အိန္ဒိယရဲ့ အရှေ့မြောက် ဘက် ပြည်နယ်တွေ ဖြစ်တဲ့ မီဇိုရမ်နဲ့ မဏိပူရ်တို့ရဲ့ လုံခြုံရေး အခြေအနေကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်စေခဲ့ပါတယ်၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ငါးနှစ် အတွင်းမှာ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အထူးသဖြင့် ချင်းတိုင်းရင်းသား ထောင်ပေါင်း များစွာဟာ နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး အိန္ဒိယ ဘက်ဆီ ဒုက္ခသည်အဖြစ် ထွက်ပြေးခဲ့ကြလို့ပါပဲ။

နိုင်ငံပိုင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ပူးတွဲကြေညာချက် အရ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးဟာ နယ်စပ် စီမံခန့်ခွဲရေးနဲ့ သူပုန်နှိမ်နင်းရေး ကိစ္စရပ် တွေကို အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

နှစ်ဦးနှစ်ဘက်စလုံးရဲ့ လုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေမယ့် လုပ်ရပ်တွေ အတွက် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွေက မိမိတို့ရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နယ်မြေတွေကို အလွဲသုံးစား မလုပ်နိုင်အောင် တားဆီးဖို့ အလွန်အရေးကြီးကြောင်း နှစ်ဘက်စလုံးက အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့ကြ တာပါ။

သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာ့မြေပေါ် ကနေ အိန္ဒိယကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ရန်လိုတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို လုံးဝခွင့်ပြုမှာ မဟုတ်ကြောင်း အတိအလင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သလို၊ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီကလည်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာနဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအပေါ် အိန္ဒိယရဲ့ မယိမ်းယိုင်တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုကို ပြန်လည်အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။

–

#စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းမှုများနှင့် မြေရှားသတ္တု

———————————-

ဒီသံတမန်ရေးရာ ခရီးစဉ်မှာ စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းမှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်း စေဖို့လည်း အဓိက အာရုံစိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် UMFCCI က အဓိက ခေါင်းဆောင်တွေ၊ ဝန်ကြီးအဆင့် ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွေနဲ့အတူ နယူးဒေလီမှာကျင်းပတဲ့ အိန္ဒိယ-မြန်မာ စီးပွားရေးဖိုရမ်ကို တက်ရောက်ခဲ့တာပါ။

မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီတွေကို လယ်ယာ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ ဆေးဝါး၊ စွမ်းအင်နဲ့ ရေနံအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံမှာ လာရောက် ရင်းနှီးမြှပ်နှံဖို့ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။

စီးပွားရေးဆွေးနွေးမှုတွေရဲ့ အဓိက ကဏ္ဍတခုကတော့ အရေးကြီး တွင်းထွက် ပစ္စည်းကဏ္ဍမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်၊ လက်ရှိ မှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ မြေရှားသတ္တု အများဆုံး ထုတ်လုပ်တဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ အတွက် အဓိက ထောက်ပံ့ပေးနေတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်လို့ပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ သံတမန်ဟောင်းတွေ ကတော့ အမှန်တကယ် လက်တွေ့မှာ အိန္ဒိယ အနေနဲ့ ဒီတွင်းထွက်ပစ္စည်းတွေကို ရရှိဖို့ လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေ ရှိနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားကြပါတယ်၊ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အဓိက မြေရှားသတ္တု တူးဖော်တဲ့ နေရာ အများစုဟာ စစ်တပ်ရဲ့ ဗဟို ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ မဟုတ်ဘဲ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေရဲ့ နယ်မြေထဲ မှာ ရှိနေလို့ပါပဲ။

နိုင်ငံတကာ ဘဏ်လုပ်ငန်း ကန့်သတ်ချက်တွေကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ရူပီး-ကျပ် တိုက်ရိုက် ပေးချေမှု စနစ်ရဲ့ ပုံမှန် တိုးတက်လာမှု ကို ချီးကျူးခဲ့ကြပါတယ်၊ ၂၀၂၄ မေလ ကတည်းက စတင် လည်ပတ်ခဲ့တဲ့ ဒီစနစ်ဟာ အမေရိကန် ဒေါ်လာအပေါ် မှီခိုမနေရဘဲ တိုက်ရိုက် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

–

#ဖယ်ကြဉ်ထားမည့်အစား အပြုသဘောဆောင် ဆွေးနွေးခြင်း

—————————-

ကျယ်ပြန့်တဲ့ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍမှာတော့ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဒီမိုကရေစီ အကူးအပြောင်းဆိုင်ရာ ရေရှည် မေးခွန်းတွေကို မေးမြန်းခဲ့ သလို၊ နေအိမ် အကျယ်ချုပ်အောက်မှာ ရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လည်း ထည့်သွင်း ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံခြားရေးအတွင်းဝန် Misri က နယူးဒေလီ အနေနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကနေ ဖယ်ကြဉ် အထီးကျန်ဆန်အောင် လုပ်တာထက်စာရင်၊ အမြဲမပြတ် လက်တွေ့ကျကျ ဆွေးနွေးတာကသာ ဒေသတွင်း အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးနဲ့ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အပြုသဘောအဆောင်ဆုံး လမ်းကြောင်း ဖြစ်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြောင်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအရ ဆွေးနွေးမှုတွေ မလုပ်ခင်မှာ မြန်မာသမ္မတဟာ မေ ၃၀ ရက်နေ့က ဗုဒ္ဓဂါယာက မဟာဗောဓိ စေတီတော်မှာ အလှူအတန်း ဆုတောင်းမှုတွေနဲ့အတူ သူ့ရဲ့ ခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ ဒါဟာ နှစ်နိုင်ငံကို ချိတ်ဆက် ပေးထားတဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ဘာသာရေးနဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုင်ရာ သံယောဇဉ်တွေကို ပိုပြီး ခိုင်မာစေခဲ့ပါတယ်။

ဒေလီက ဆွေးနွေးပွဲတွေ အပြီးမှာတော့ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ဇွန် ၂ ရက်နေ့ မှာ မွန်ဘိုင်းမြို့ကို ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ စစ်ပွဲဒဏ်ကြောင့် ထိခိုက်နေတဲ့ မြန်မာ့စီးပွားရေးကို တည်ငြိမ်အောင် ကူညီပေးနိုင်မယ့် ရေရှည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အရင်းအနှီးတွေ ရရှိဖို့ အိန္ဒိယ ထိပ်တန်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး ခရီးစဉ်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပါတယ်။

ref: The Nation

—————————

THN Public Media