ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ရပ်စဲရေး အချက် ၂၈ ချက်ပါ ထရမ့် ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဥ်ကို ပူတင် ထောက်ခံ၊ ယူကရိန်း လက်ခံဖို့ ထရမ့်က နောက်ဆုံး ရက်သတ်မှတ်၊ ဇလန်စကီးက အမေရိကန်ကို မိတ်ဖက်အဖြစ်က ဆုံးရှုံးနိုင် ကြောင်းပြော

နိုဝင်ဘာ ၂၂ – ၂၀၂၅

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ရပ်စဲရေး အချက် ၂၈ ချက်ပါ အမေရိကန် သမ္မတ ထရမ့် ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဥ်ကို ရုရှား သမ္မတပူတင် က ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

ဒီအစီအစဉ်ဟာ “အပြီးသတ် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်” ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပူတင်က ပြောပါတယ်။

ဒီ ၂၈ ချက် ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဥ် ထဲမှာ ယူကရိန်းတပ်မတော် အင်အားကို စစ်သည် ၆၀၀၀၀၀ (ခြောက်သိန်း) အထိ ကန့်သတ်ဖို့၊ Crimea, Luhansk နဲ့ Donetsk ဒေသတွေကို အမေရိကန်အပါအဝင် ရုရှားပိုင်နက် အဖြစ် de facto အနေနဲ့ အသိအမှတ်ပြုဖို့၊ ယူကရိန်းကို ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခွင့်ရှိဖို့ တို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ဒီ အစီအစဥ် အတွက် ယူကရိန်း အနေနဲ့ လာမယ့် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ကျေးဇူးတော်နေ့ (Thanksgiving Day) ကြာသပတေးနေ့ ကို သင့်လျော်တဲ့ နောက်ဆုံးရက် အဖြစ် အကြောင်းပြန်ဖို့ ထရမ့်က သတ်မှတ်ပေးထား ပါတယ်။

ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမီယာ ဇလန်စကီးက သူ့နိုင်ငံဟာ သမိုင်းမှာ အခက်ခဲ့ဆုံး အချိန်တခု နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီး ဝါရှင်တန်ရဲ့ အဆိုပြုချက် တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ တွန်းအားပေးမှုကြောင့် အမေရိကန်ကို အဓိက မိတ်ဖက်အဖြစ် ကနေ ဆုံးရှုံးနိုင်မယ့် အန္တရာယ် ရှိနေကြောင်း ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

ဇလန်စကီးက ယူကရိန်း အနေနဲ့ “ဂုဏ်သိက္ခာကို ဆုံးရှုံးရမလား သို့မဟုတ် အဓိက မိတ်ဖက် (အမေရိကန်) ကို ဆုံးရှုံးရမလား” ဆိုတာ ရွေးချယ်စရာရမယ့် အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီလို့ ပြောပါတယ်။

နိုင်ငံတော် မိန့်ခွန်းမှာတော့ ဇလန်စကီးက ဒီ အဆိုပြုချက် တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နဲ့ ဆက်လက် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ယူကရိန်းက သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို တင်ပြရန် ပြင်ဆင်နေပေမယ့် ထရမ့်က သဘောတူညီချက်ကို လက်ခံဖို့ နောက်ဆုံးရက်ကို လာမယ့် ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်သင့်တယ်လို့ ပြောကြားထားတဲ့ အတွက် အချိန်သိပ်မရှိတော့ကြောင်း သိရပါတယ်။

ထရမ့်ရဲ့ “ငြိမ်းချမ်းရေး စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်တွေ” ဟာ ယူကရိန်းကို မဖြစ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေ တခုကို ရောက်ရှိစေတဲ့ အနေအထား ဖြစ်ပါ တယ်။

–

ဒေါ်နယ် ထရမ့်ရဲ့ ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေး အဆိုပြုချက် (၂၈) ချက် (ပေါက်ကြားလာတဲ့မူကြမ်း)

—————————————

1. ယူကရိန်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အတည်ပြုမည်။

2. ရုရှား၊ ယူကရိန်းနှင့် ဥရောပတို့အကြား ကျူးကျော်မှု မပြုရေး ပြည့်စုံသော သဘောတူညီချက် ကို ချုပ်ဆိုရမည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ် ၃၀ အတွင်းရှိ မရေရာမှုများအားလုံးကို ဖြေရှင်း ပြီးစီးသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။

3. ရုရှားသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကို ကျူးကျော်မည် မဟုတ်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး၊ နေတိုး (NATO) လည်း နောက်ထပ်ချဲ့ထွင်မည် မဟုတ်။

4. ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးကို အာမခံရန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် အနာဂတ် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခွင့်အလမ်းများကို တိုးမြှင့်ရန် အတွက် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် အားလုံးကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် တင်းမာမှု လျှော့ချရန် အခြေအနေများ ဖန်တီးရန်အတွက် အမေရိကန်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် ရုရှားနှင့် နေတိုးတို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရမည်။

5. ယူကရိန်းသည် ယုံကြည်စိတ်ချရသော လုံခြုံရေးအာမခံချက်များ ရရှိမည်။

6. ယူကရိန်းတပ်မတော်၏ အင်အားကို စစ်သည် ၆၀၀,၀၀၀ (ခြောက်သိန်း) အထိ ကန့်သတ်ရမည်။

7. ယူကရိန်းက နေတိုးအဖွဲ့ဝင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းရန် သဘောတူရမည်။ နေတိုးကလည်း ယူကရိန်းကို အနာဂတ်တွင် လက်ခံမည် မဟုတ်ကြောင်း ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများတွင် ထည့်သွင်းရန် သဘောတူရမည်။

8. နေတိုးက ယူကရိန်းတွင် တပ်ဖွဲ့များ ထားရှိမည်မဟုတ်ကြောင်း သဘောတူရမည်။

9. ဥရောပတိုက်မှ တိုက်လေယာဉ်များကို ပိုလန်တွင် ထားရှိမည်။ (ယူကရိန်းတွင် မဟုတ်)

10. အမေရိကန်၏ လုံခြုံရေးအာမခံချက်တွင် အောက်ပါ သတိပြုစရာများ ပါဝင်မည်-

o အမေရိကန်သည် အာမခံချက်အတွက် လျော်ကြေး ရရှိမည်။

o ယူကရိန်းက ရုရှားကို ကျူးကျော်ပါက လုံခြုံရေးအာမခံချက် ဆုံးရှုံးမည်။

o ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်ပါက ပြတ်သားသော စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုအပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုများအားလုံး ပြန်လည်ချမှတ်မည်၊ သိမ်းပိုက်နယ်မြေ အသစ်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ဤသဘောတူညီချက်၏ အခြား အကျိုးကျေးဇူးများ အားလုံးကို ရုပ်သိမ်းမည်။

o ယူကရိန်းက မော်စကို သို့မဟုတ် စိန့်ပီတာစဘတ်သို့ အကြောင်းမဲ့ ဒုံးကျည် ပစ်လွှတ်ပါက လုံခြုံရေးအာမခံချက် ပျက်ပြယ်သည်ဟု မှတ်ယူမည်။

11. ယူကရိန်းသည် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခွင့်ရှိပြီး၊ ဤကိစ္စကို စဉ်းစားနေချိန်တွင် EU ဈေးကွက်သို့ ရေတိုဦးစားပေး ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိမည်။

12. ယူကရိန်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အောက်ပါတို့အပါအဝင် အားကောင်းသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးမည်-

နည်းပညာ၊ ဒေတာစင်တာများနှင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI) အပါအဝင် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေသော စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ယူကရိန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရန်ပုံငွေ (Ukraine Development Fund) ကို ဖန်တီးမည်။

အမေရိကန်သည် ယူကရိန်း၏ သဘာဝဓာတ်ငွေ့အခြေခံအဆောက်အအုံ (ပိုက်လိုင်းများနှင့် သိုလှောင်ရုံများအပါအဝင်) ကို ပူးပေါင်းပြန်လည်တည်ဆောက်၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်၊ ခေတ်မီအောင်ပြုလုပ်ပြီး လည်ပတ်ဆောင်ရွက်ရန် ယူကရိန်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်။

စစ်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရန်၊ မြို့ကြီးများနှင့် လူနေရပ်ကွက် များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် ခေတ်မီအောင်ပြုလုပ်ရန် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ။

o အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး။

o သတ္တုနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ တူးဖော်ရေး။

o ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ဤကြိုးပမ်းမှုများကို အရှိန်မြှင့်ရန် အထူးငွေကြေးပံ့ပိုးမှု အစီအစဉ် တစ်ခုကို ရေးဆွဲမည်။

13. ရုရှားကို ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးစနစ်တွင် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်-

ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းရေးကို အဆင့်လိုက်နှင့် ကိစ္စအလိုက် ဆွေးနွေး သဘောတူညီ မည်။

အမေရိကန်သည် စွမ်းအင်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ ဉာဏ်ရည်တု၊ ဒေတာစင်တာများ၊ အာတိတ်ဒေသရှိ ရှားပါးမြေများ တူးဖော်ရေး စီမံကိန်းများနှင့် အခြားအပြန်အလှန်အကျိုးရှိမည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အပြန်အလှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ရေရှည်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက်ကို ရုရှားနှင့် ချုပ်ဆိုမည်။

ရုရှားအား G8 အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မည်။

14. ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရန်ပုံငွေများကို အောက်ပါအတိုင်း အသုံးပြုမည်-

ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရုရှားပိုင်ပစ္စည်း ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဘီလီယံကို အမေရိကန် ဦးဆောင်သော ယူကရိန်းကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရန်နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ကြိုးပမ်းမှုများ တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည်။

အမေရိကန်သည် ဤလုပ်ငန်းမှရရှိသော အကျိုးအမြတ်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ရရှိမည်။ ဥရောပက ယူကရိန်းပြန်လည် တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပမာဏကို တိုးမြှင့်ရန် ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဘီလီယံ ထပ်ပေါင်းထည့်မည်။ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဥရောပရန်ပုံငွေများကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးမည်။

ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရုရှားရန်ပုံငွေများ၏ ကျန်ရှိနေသည်များကို သီးခြား အမေရိကန်-ရုရှား ပူးပေါင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းလုပ်ငန်းက သီးခြားနယ်ပယ်များတွင် ပူးတွဲစီမံကိန်းများ အကောင်အထည်ဖော်မည်။ ဤရန်ပုံငွေသည် ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာစေရန်နှင့် ပဋိပက္ခသို့ မပြန်ရောက်စေရန် ခိုင်မာသော လှုံ့ဆော်မှုတစ်ခု ဖန်တီးရန် ရည်ရွယ်သည်။

15. ဤသဘောတူညီချက်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အားလုံးကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် လိုက်နာမှုကို အာမခံရန် အတွက် အမေရိကန်-ရုရှား ပူးတွဲလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ (Joint American-Russian working group on security issues) ကို ဖွဲ့စည်းမည်။

16. ရုရှားက ဥရောပနှင့် ယူကရိန်းအပေါ် ကျူးကျော်မှု မပြုရေးမူဝါဒ ကို ဥပဒေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းရမည်။

17. အမေရိကန်နှင့် ရုရှားတို့သည် နျူကလီးယားလက်နက်မပြန့်ပွားရေးနှင့် ထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စာချုပ်များ၏ သက်တမ်းကို တိုးမြှင့်ရန် သဘောတူညီမည်။ START I စာချုပ် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

18. ယူကရိန်းသည် နျူကလီးယား လက်နက်မပြန့်ပွားရေးစာချုပ် (NPT) အရ နျူကလီးယား လက်နက် ကင်းမဲ့နိုင်ငံဖြစ်ရန် သဘောတူရမည်။

19. Zaporizhzhia နျူကလီးယားစွမ်းအင်စက်ရုံကို နိုင်ငံတကာ အနုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထွက်ရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းအကြား ၅၀:၅၀ အချိုးဖြင့် တူညီစွာ ခွဲဝေဖြန့်ဖြူးမည်။

20. နှစ်နိုင်ငံစလုံးက မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများကို နားလည်မှုနှင့် သည်းခံနိုင်မှုမြှင့်တင်ရန်၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် ဘက်လိုက်မှုများကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် ပညာရေး အစီအစဉ်များကို ကျောင်းများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကတိပြုမည်-

o ယူကရိန်းသည် ဘာသာရေးသည်းခံမှုနှင့် ဘာသာစကား လူနည်းစုများ ကာကွယ်ရေးဆို င်ရာ EU စည်းမျဉ်းများကို လက်ခံကျင့်သုံးရမည်။

o နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ခွဲခြားဆက်ဆံသော အစီအမံများအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန်နှင့် ယူကရိန်းနှင့် ရုရှားမီဒီယာနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို အာမခံရန် သဘောတူညီမည်။

o နာဇီဝါဒဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများအားလုံးကို ပယ်ချပြီး တားမြစ်ရမည်။

21. နယ်မြေများ (Territories):

o Crimea, Luhansk နှင့် Donetsk တို့ကို အမေရိကန်အပါအဝင် ရုရှားပိုင်နက် အဖြစ် လက်တွေ့အားဖြင့် (de facto) အသိအမှတ်ပြုမည်။

o Kherson နှင့် Zaporizhia ပြည်နယ်များကို ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးမျဉ်း (line of contact) အတိုင်း ထိန်းချုပ် မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေး မျဉ်းတစ်လျှောက် လက်တွေ့အားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

o ရုရှားက ထိုငါးခုသော ဒေသများပြင်ပတွင် ထိန်းချုပ်ထားသော အခြား သဘောတူညီထားသည့် နယ်မြေများကို စွန့်လွှတ်ရမည်။

o ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော Donetsk ပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းမှ ရုပ်သိမ်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤရုပ်သိမ်းရေးဇုန်ကို ကြားနေ၊ စစ်မဲ့ကြားခံဇုန် အဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းပိုင်နက်အဖြစ် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုမည်။ ရုရှားတပ်ဖွဲ့များသည် ဤစစ်မဲ့ဇုန်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မည်မဟုတ်။

22. အနာဂတ်နယ်မြေဆိုင်ရာ စီစဉ်မှုများကို သဘောတူပြီးနောက် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနှင့် ယူကရိန်းနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ဤစီစဉ်မှုများကို အင်အားသုံး၍ ပြောင်းလဲမည် မဟုတ်ကြောင်း ကတိပြုရမည်။ ဤကတိကဝတ်ကို ချိုးဖောက်ပါက မည်သည့် လုံခြုံရေးအာမခံချက်မျှ အကျုံးဝင်မည်မဟုတ်။

23. ရုရှားသည် ယူကရိန်း၏ Dnipro မြစ်ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုခြင်းကို တားဆီးမည်မဟုတ်။ ပင်လယ်နက်တစ်လျှောက် စပါးများ လွတ်လပ်စွာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ချုပ်ဆိုရမည်။

24. ကျန်ရှိနေသော ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ကော်မတီ တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းမည်-

o ကျန်ရှိနေသော အကျဉ်းသားများနှင့် အလောင်းများအားလုံးကို “အားလုံးအတွက် အားလုံး” (all for all) အခြေခံဖြင့် လဲလှယ်မည်။

o ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံထားရသော အရပ်သားများနှင့် ဓားစာခံများအားလုံးကို ပြန်လည်ပေးအပ်မည်။

o မိသားစုပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်မည်။

o ပဋိပက္ခ၏ သားကောင်များ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခများကို လျှော့ချရန် အစီအမံများ ဆောင်ရွက်မည်။

25. ယူကရိန်းသည် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရမည်။

26. ဤပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်သော သက်ဆိုင်သူ အားလုံးသည် စစ်ပွဲအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် ပြည့်ဝသော လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် (full amnesty) ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး အနာဂတ်တွင် မည်သည့်တောင်းဆိုမှုများ သို့မဟုတ် တိုင်ကြားမှုများကိုမျှ ပြုလုပ်မည်မဟုတ်ကြောင်း သဘောတူရမည်။

27. ဤသဘောတူညီချက်သည် ဥပဒေအရ အကျုံးဝင်မည်။ ၎င်း၏ အကောင်အထည်ဖော်မှုကို သမ္မတ ဒေါ်နယ် ဂျေ ထရမ့် ဦးဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ (Peace Council) က စောင့်ကြည့်ပြီး အာမခံမည်။ ချိုးဖောက်မှုများအတွက် ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်မည်။

28. သက်ဆိုင်သူ အားလုံး ဤသဘောတူညီချက်ကို သဘောတူသည်နှင့် နှစ်ဖက်စလုံးက သဘောတူညီချက်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ရန် သဘောတူ ထားသော နေရာများသို့ နောက်ဆုတ်ပြီးနောက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ချက်ချင်း အကျိုးသက်ရောက်မည်။

________________________________________

—————————

THN Public Media